Vrijzinnige religie in Europa

Conferentie European Liberal Protestant Network, ELPN, en de International Association of Religious Freedom, IARF, juli 2008 in Belfast.

Behalve dat ik het interessant vond om deel te nemen aan de IARF conferentie, werd ik helemaal gemotiveerd toen ik las dat die in Belfast, een van de partnergemeentes van Vrijburg zou plaats vinden.

De eerste dag ging uit van de ELPN die het Vrijzinnig Protestantisme als onderwerp van de lezingen en gesprekken bracht. Het blijft heel moeilijk om exact onder woorden te brengen wat vrijzinnig geloven is. Volgens een van de inleiders is dat ook de reden dat het zo moeilijk is naar buiten te treden met vrijzinnigheid. Men ziet dat als een van de oorzaken van de teruggang van het aantal leden over de hele wereld. Men is ervan overtuigd dat het aantal vrijzinnigen veel groter is dan het zich laat aanzien. Onderzoek was gedaan door een UU theoloog en socioloog uit Transsylvanië. Hij beweerde dat je niet op zoek gaat naar een geloof, maar het geloof vindt jou. Daarom is het zo belangrijk om onder woorden te brengen wat vrijzinnige religie is en wat het beweegt.

De volgende dagen gingen uit van de IARF met het onderwerp “Religie in de Publieke ruimte “.

Aan de orde kwam Religie en de EU, naar aanleiding van het ontwerp van de grondwet waar men weigerde de joods-christelijke cultuur te noemen als uitgangspunt. De vraag is waarom dat zo noodzakelijk is voor EU-leden, waar kerk en staat gescheiden zijn. Wytske Dijkstra verwierp in haar lezing dat secularisatie het einde zou betekenen van religie, gezien de verbondenheid van mensen met religie. Kerk en staat zouden volgens haar niet geheel gescheiden moeten zijn, als er maar sprake is van een eerlijke openheid en tolerantie. De geschiedenis heeft aangetoond dat remonstranten met de overheid konden samenwerken. Dit zou als model kunnen dienen in de huidige samenleving.

Buiten de theologie bestaat ook religie. Ivo de Jong toonde dit aan met voorbeelden uit de kunst, zoals van Matisse, Jalevsky en Rothko. Vooral de laatste dwingt een toeschouwer tot meditatie. Daarnaast toonde hij een video van Van Morrison, geboren in Belfast, waarbij hij wees op de religieuze inhoud van zijn songs. Zijn ontspannen presentatie was een verademing tussen de andere lezingen.

Naar aanleiding van de “Verklaring van de Eliminatie van alle vormen van intolerantie ten aanzien van religies”, ontdekte ik dat er buiten Nederland een zekere mate van waakzaamheid bestaat voor andere religies. Met name voor een mogelijke invoering van de sharia in het westen.

De laatste lezing ging over de toekomst van de IARF. Interreligieuze geloofsgemeenschappen bestaan uit individuen die door hun geloofsbeleving, gebed en meditatie begrijpen dat de wereld een betekenis en een doel heeft: samen te leven in geloof, hoop en liefde. Het begrip van een wereldgemeenschap – leven in dankbaarheid, verbondenheid met andere volkeren en de eerbied voor de schepping zijn daarvoor een praktische manier om dat doel te bereiken. Door naar onszelf te kijken, onze zwakheden te begrijpen en te streven naar dienstbaarheid, hebben we de kracht om uitspraken in daden om te zetten en voorwaarden te scheppen voor nieuwe initiatieven.

Een conferentie in Belfast is niet compleet als er geen aandacht wordt besteed aan het leven in Noord-Ierland. Twee keer mochten we tijdens de conferentie horen van hoopvolle ontwikkelingen die getuigen van een wederopbouw na de problemen in het jonge verleden. Het is goed te constateren als je door Belfast loopt hoe sterk de stad letterlijk en figuurlijk opbloeit.

De First Nonsubscribing Presbyterian Church van Belfast, partnergemeente van Vrijburg heeft zich drie dagen lang stevig geweerd als ontvangende gemeente. Ik neem mijn petje af voor hen, want het was een hele klus.

Conna Wardenaar