Doof
door Dik Mook
In Tiraspol, een provinciehoofdstad in Oost- Moldavië, spreekt een vrouw ons aan. Ze kijkt stralend en in haar brede glimlach ontbreken ettelijke tanden. Ze blijkt alleen Russisch te spreken en ook na uiterste inspanningen begrijpen we haar niet. Ze spreekt haar woorden vervolgens eerst hard, dan geprononceerd en ten slotte uiterst langzaam, in de hoop dat we haar zullen verstaan. Maar we zijn doof voor haar woorden, hoe we ook ons best doen. Na een diepe zucht veert ze op, straalt weer en haar glimlach wordt nog breder. Ze graait in haar tas en haalt er papier en een pen uit. Ze schrijft er een tiental woorden op, eindigend met een vraagteken en houdt dat triomfantelijk voor ons op. Nu zullen we haar dan toch eindelijk begrijpen. Doven kunnen tenslotte wel lezen! We nemen het papier aan en schrijven op de achterkant, in het Nederlands, dat we uit Nederland komen en helaas geen Russisch spreken. Ze pakt het papier vol verwachting aan, maar haar gezicht betrekt als ze onze tekst ziet. 'Gollandia' zeggen we nog, maar ze kijkt ons aan alsof we zeggen dat we van mars komen in plaats van uit Holland.
Foto: Ernst Blaauw: vleesmarkt in Chisinau, Moldavië
Moldavië is het armste land van Europa volgens de statistieken. En de enige buitenlanders die we in de veertien dagen dat we er waren gezien hebben waren een paar Ukraïners. Het land is geïsoleerd. Maar misschien daarom ook, voelden we ons er absoluut niet bedreigd of De Rijke Westerling. Van criminaliteit hebben we niets gemerkt en ook de beruchte corruptie kreeg nauwelijks greep op ons. Buitenlanders en hun geld zijn ze gewoon niet gewend. Ook kamperen is een onbekend fenomeen en campings zijn er dan ook niet. We kampeerden dus 'wild', wat tot leuke reacties van Moldaven leidde. Zo werden we meermaals bij mensen thuis uitgenodigd als reactie op onze wonderlijke manier van 'wonen' in onze huisjes van doek. We verstonden elkaar dan misschien meestal niet, maar een wonderlijk open en intens contact was er steeds weer. We leerden dat we het best communiceerden als wij ook gewoon Nederlands bleven spreken en zij Russisch; door de intonatie, de manier van kijken, lachen en vooral volhouden, begrepen we elkaar vaak wonderlijk goed. Ja, doof zijn we dan misschien voor elkaars taal, maar niet voor elkaar als mens.