Profeten van nu

door Joost Röselaers

Jesse Jackson was afgelopen maand in ons land. De zwarte Amerikaanse predikant en burgerrechtenactivist was hier te gast om de Martin Luther King-lezing te houden. Ik mocht daarbij aanwezig zijn en was diep onder de indruk van de profetische woorden die Jesse Jackson uitsprak. Profetisch, volgens de definitie die Jessa van der Vaart aan dat woord gaf in het vorige Vrijburgblad: profeten zijn geen waarzeggers, maar ‘zeggers van waarheid’. Dat wil zeggen dat ze geen voorspellingen doen, maar mensen in hun omgeving de (soms pijnlijke) waarheid zeggen.

Jesse Jackson baseerde zijn lezing op drie profeten die volgens hem een beslissende invloed hebben gehad op de geschiedenis van de afgelopen tweeduizend jaar: Jezus, Ghandi en Martin Luther King. Zij hebben hun omgeving verstoord met hun optreden. Zij hadden alle drie een beeld van de ideale samenleving en dat beeld stond verre van de samenleving waar zij in leefden. Alle drie zijn ter dood gebracht om hun storende ideeën en pas na hun dood waren mensen bereid om hun sympathie aan hen te betuigen. ‘We hated them as men, we love them as martyrs.’ Alle drie werden gesteund en gesterkt door een visioen van een ideale samenleving.

Wie zijn de profeten in onze tijd?, vroeg Jesse Jackson ons. Welke mensen verstoren ons in Nederland, door te wijzen op een andere manier van samenleven? Deze vragen vond ik moeilijk te beantwoorden. Ik kan me geen politicus voor de geest halen die in de lijn van bovengenoemde personen storende ideeën heeft over onze samenleving. Problemen worden vaak benoemd, maar niet onderzocht. Gemakkelijke en oppervlakkige oplossingen worden verkozen boven een structurele aanpak. Peilingen en de waan van de dag spelen een beslissende rol in de discussies in ons parlement. De stem van de profeet ontbreekt.

Aan het slot van zijn lezing riep Jesse Jackson de kerken op om de politiek te wijzen op haar verantwoordelijkheden. Ik vind dit zelf een moeizaam (doch fascinerend!) onderwerp. Mijn voorkeur gaat er niet naar uit om concrete politieke onderwerpen vanaf de kansel te bespreken. Dat kan de stilte en de geborgenheid die kerkleden zoeken in een dienst op negatieve wijze verstoren. Buiten de kerkdienst zijn er echter volop mogelijkheden om onze stem te laten horen in het maatschappelijke debat. Ik denk aan de rol die remonstranten hebben gespeeld bij de acceptatie van het homohuwelijk en bij de emancipatie van vrouwen. Ook nu zijn er onderwerpen waar wij een mening over mogen hebben. De kerk mag erop wijzen dat we als samenleving ook een andere richting kunnen inslaan, rechtsom of linksom. De kerk mag zich in de maatschappelijke discussies mengen door verstorende argumenten in te brengen. Wij mogen wijzen op het visioen van een betere wereld. Waar het visioen ontbreekt, verwildert immers het volk (volgens Spreuken 28). Met zijn lezing heeft Jesse Jackson mij in ieder geval weten te verstoren en mijn aandacht weer doen vestigen op onze profetische opdracht..

Maart 2010

Reageer