Foto: Darya Sannikova, Pexels

Geschreven door Jos Dobber
Voorgelezen door Gert van Drimmelen
Geluidsmontage Seth Mook
Thema: Brief aan mijn vijand
18 november 2025
Titel: Een brandende kwestie

 

Een brandende kwestie

De biljarttafel moet weg. De tafel staat er al zeven jaar op deze plaats in De Symphonie, een wooncomplex voor senioren, maar blijkt nu in een vluchtroute te staan. Nieuwe brandveiligheidsregels vereisen een vluchtroute met een breedte van minstens 85 centimeter. In dit geval is er voldoende vrije ruimte, aan beide zijden van het biljart ongeveer 3,5 meter, maar er geldt nog een tweede regel. De ruimte waarin het biljart staat is een zogenaamde verkeersruimte, men moet deze ruimte door om in het wooncomplex te komen. De brandveiligheidsregels zijn duidelijk, in verkeersruimtes mogen geen hindernissen staan. De woningcorporatie kan niet anders: “De nieuwe regels dragen niet bij aan gezelligheid en ontmoeting. Maar bij brand is het risico op rookontwikkeling groot en dat brengt de veiligheid in gevaar”. Aldus de woordvoerder van de woningcorporatie in dagblad Trouw van 8 juli.

Simpel rekenwerk met cijfers van het CBS over het aantal woningen in Nederland, en van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid over het aantal bij de brandweer gemelde woningbrandincidenten, leert dat het risico op een woningbrand jaarlijks iets kleiner is dan 0,04%, ofwel minder dan 1 op de 2500 woningen wordt per jaar getroffen door een (meestal) kleinere, of (soms) grotere woningbrand. Een klein risico dus. Het risico op een fatale brand is nog veel kleiner. In 2024 kwamen er in Nederland 30 mensen om bij 27 woningbranden.
Wie is hier mijn vijand? Brand? De woningcorporatie? De nieuwe brandveiligheidsregels? Nee het gaat mij om iets anders.

Maar eerst een bekentenis. In mijn lagere en middelbare schooltijd wilde ik mensen helpen in de derde wereld, of in ontwikkelingslanden, ik weet niet meer hoe dit toen genoemd werd. Als goed katholiek opgevoed jongetje wist ik hoe dat moest: missionaris worden. Vandaar dat ik vanaf mijn 12de een aantal jaar op het klein-seminarie Bonifacius in Hoorn heb gezeten.
Op dit seminarie, dat hoorde tot de Engelse orde van de missionarissen van Mill Hill, zaten tussen de 15 en 30 jongens, 12 tot 19 jaar oud, die priester-missionaris wilden worden. We sliepen op een slaapzaal waarin ieder een chambrette had, een kleine eigen ruimte, met asbestplaten als muur en een gordijn als deur. Elke ochtend om half zeven werden we gewekt door een van de paters, die, omdat het een Engelse orde was, geen ‘pater’ maar ‘father’ genoemd werden. Om kwart voor zeven zaten we in de kapel en luisterden naar een korte voordracht ter inspiratie voor, en vorming van ons geestelijk leven. De voordrachten van father Van Leeuwen waren favoriet. Father Van Leeuwen was kortgeleden uit de missie teruggekeerd, en hij kon prachtig over zijn ervaringen vertellen. Maar de voordracht die me het meest bij is gebleven kwam van de rector van het missiehuis, father Brohm.
Ik denk dat ik toen 14 jaar was, maar het kan ook 13 of 15 jaar zijn geweest. De voordracht ging over de duivel. De duivel, ofwel het kwaad, zit volgens father Brohm niet zozeer in personen, maar in structuren. Als voorbeeld noemde hij het verkeer, waarin verkeersongevallen voor lief worden genomen.

Het is eenvoudig andere voorbeelden van ontsporingen binnen structuren of systemen te noemen. De toeslagen-affaire, de economische ordening met het neoliberalisme en het consumentisme, de onmacht in de veiligheidsraad van de VN, de sociale media. En natuurlijk het biljart. Of althans, de nieuwe brandveiligheidsregels en de wijze waarop deze uitgevoerd worden. Natuurlijk, structuren worden door mensen gecreëerd, en het zijn handelende mensen binnen die structuren die bijdragen aan het ontsporen ervan. Maar het lijkt erop dat als zo’n structuur eenmaal bestaat het een eigen dynamiek krijgt die niet goed bij te sturen is. De structuur is er niet voor niets, we gebruiken de structuur, maar er zitten nare, vervelende of zelfs ernstige kanten aan.
We kunnen de structuren geen brief sturen, maar we kunnen ons er wel bewust van zijn dat we allemaal voortdurend handelen binnen structuren en systemen. We kunnen ze herkennen en erover nadenken wat de gevolgen zijn van de wijze waarop we zelf zo’n structuur gebruiken. De gevolgen voor mensen en voor de aarde. En dan onszelf bijsturen, zodat we niet langer bijdragen aan de ontsporing ervan.

Gelukkig heeft de gemeente Berg en Dal, waarin wooncomplex De Symphonie ligt, dat ook gedaan. De wethouder won deskundig advies in en ontwikkelt nu onderbouwd afwijkend gemeentebeleid. Op grond daarvan zou de gemeente waarschijnlijk alsnog toestemming mogen geven voor het behoud van het biljart.
Ontsporingen van systemen mogen dan een abstracte vijand zijn, mijn vriend is een mens: Alex te Westeneind, wethouder te Berg en Dal.

gepubliceerd op 18 november 2025