Miniatuur 394

Geschreven door Herman Vinckers
Voorgelezen door Sanne van Deursen
Geluidsmontage Seth Mook
Thema: Raak!
16 juni 2026
Titel: Het juiste woord

 

Het juiste woord

Als vertaler is het zaak om zo veel mogelijk de juiste woorden te kiezen. ‘Ik begrijp wel wat er staat in het Duits… maar hoe zég je dat ook alweer in Nederlands?’ Een hele batterij hulpmiddelen staat me daarbij ter beschikking, waaronder het synoniemenwoordenboek Het juiste woord. Een van de beste aankopen ooit voor mijn vertaalpraktijk.
Mijn schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid heeft me altijd meer gelegen dan mijn mondelinge. Ik herinner me een sollicitatiegesprek aan het begin van mijn werkzame leven, waar een van de commissieleden ontsteld uitriep: ‘Maar je bent heel anders dan in je brief!’ Een pijnlijke, maar leerzame les.
Met de nodige inspanning heb ik me kunnen ontwikkelen in een richting waarin ik wat gemakkelijker mijn zegje doe. Theater was bijvoorbeeld een van de middelen daartoe. Diverse cursussen, zoals improvisatie, maar ik denk ook aan Vrijburgs eigen toneelgezelschap Cabaal en de mooie stukken die we daarmee op de planken hebben gezet. Wat heb ik daar veel geleerd (en veel plezier gehad).

Nog altijd sta ik niet vooraan als het erom gaat mijn mond open te trekken. Tenzij het te gortig wordt.
Afgelopen maart was ik in het kader van mijn vertaalwerk een paar dagen in Keulen. In het hotel stond er ’s morgens een lange rij voor de ontbijtzaal, het leek wel of iedereen op hetzelfde tijdstip was opgestaan. Van een keurig echtpaar achter me maakte de man zich los en hij liep langs alle mensen de zaal in, ontdekte een leeg tafeltje, kwam terug en trok zijn vrouw bij de hand mee in de richting van het ontbijtbuffet. Ik zag het gebeuren, iederéén zag het gebeuren. Maar ík was degene die er, zonder te aarzelen, wat van zei. ‘HÁ-LLOOO! Wir stehen hier alle Schlange!’ De man reageerde quasi verbaasd: ‘Oh, seid ihr auch im Hotel?‘ (Ja natuurlijk, waarom staan we anders in de rij voor deze ontbijtzaal? Maar dat zei ik niet.) Kennelijk had ik het juiste woord, de juiste toon getroffen, want de man kroop bedeesd terug in de rij.

De Duitse schrijfster Judith Hermann, voor wie ik in Keulen was omdat ze daar in een grote, volle zaal geïnterviewd werd, kan er ook wat van. Doorgaans is zij een stille observator en een beminnelijk persoon, maar als het moet kan ze schitterend uit haar slof schieten. In Ich möchte zurückgehen in der Zeit, dat ik nu aan het vertalen ben, is ze in Napels op bezoek bij haar zus en dier Italiaanse man Carlo. Dit is wat ze schrijft:
‘Carlo zei: “Gerechten met aardappels zijn gerechten voor barbaren.”
Hij zei, zich tot mij richtend: “Toen jullie daar in het noorden nog water uit poelen dronken, baadden de mensen hier in de thermen in warm water.”
Ik kon het niet laten om op te merken dat de mensen uit de thermen na het baden zangvogels aten en dat ook vandaag de dag nog deden, in tegenstelling tot de mensen bij ons die, als ik goed geïnformeerd was, niet meer uit poelen dronken, deze mensen uit de thermen daarentegen vingen nog steeds scriccioli in netten, draaiden hun nek om, kookten ze levend in hete olie en kloven hun minuscule, tere botjes grondig af. Mijn zus hief waarschuwend haar handen op. Ik hield verder maar mijn mond.’
Einde citaat. Of Carlo is geraakt door Judiths woorden wordt in het midden gelaten.

gepubliceerd op 16 juni 2026