Foto: Marian Florinel Condruz, Pexels

Miniatuur 397

Geschreven door Marion Sanders
Voorgelezen door Gert van Drimmelen
Geluidsmontage Seth Mook
Thema: Vrijheid en verdraagzaamheid
15 september 2026
Titel: Geloof

 

Geloof

Een paar weken geleden ben ik naar de tentoonstelling ‘Geloof’ in het Rijksmuseum in Gouda geweest. Het is een reizende tentoonstelling, die door een aantal plaatsen in Nederland trekt de komende tijd.
De tentoonstelling gaat over wat jouw rituelen zijn. Wie kun je vergeven. Wat geeft jou rust. Wie of wat je ook bent, iedereen gelooft wel ergens in.
Drie bekende Nederlanders met verschillende achtergronden hebben deze tentoonstelling samengesteld. Schrijver Arnon Grunberg, mensenrechten jurist Naema Tahir en columnist Stephan Sanders. Alle drie met een eigen uitgangspunt.

Arnon Grunberg heeft als thema ‘Liefde is ook een vorm van geloof’.
Naema Tahir koos ‘Alles is voor mij heilig; Alles is door God geschapen’.
Stephan Sanders nam als uitgangspunt ‘Geloof is niet persé gemaakt voor heiligen, maar juist ook voor mensen die dreigen om te vallen’.

Arnon Grunberg, geboren in 1971, neemt met zijn thema Liefde het verhaal uit Genesis 22:2, waarin Abraham zijn zoon moet offeren voor God. Het raakt aan het eeuwige drama tussen vader en zoon, opvoeder en kind, heerser en onderdaan. Het geloof van Abraham berust op een extreem godsvertrouwen en toewijding die uiteindelijk beloond wordt. Maar als het offer niet beloond wordt? Die vraag is onoplosbaar. Een van de verdiensten van de monotheïstische God was dat hij het kinderoffer heeft afgeschaft. God wilde zo’n offer nooit meer ontvangen.
Marina FlorinelAldus Grunberg bij de keuze van zijn gekozen kunstwerken in deze tentoonstelling.
In de beginjaren van zijn schrijverschap rekent Grunberg af met zijn joodse opvoeding. Het bevrijdt hem van alle verwachtingen en sentimentaliteit en bereikt daarmee ‘de nulgraad van het leven’, zoals hij dat noemt. In deze nultoestand zijn mensen inwisselbaar, overgeleverd aan de grillen van het bestaan. Hij zegt: “Alle werkelijke vrijheid is geld en als geld geen vrijheid kan kopen, is er gewoon niet genoeg geld”.

Naema Tahir, geboren in1970, dochter van Pakistaanse ouders, leeft vanuit verdraagzaamheid en vrede. Zij is dan ook jurist mensenrechten voor de Raad van Europa geweest. Voor haar is alles heilig en door God geschapen. Zij laat op deze tentoonstelling o.a. een tekening van de Taj Mahal zien, een praalgraf dat gebouwd is in opdracht van de Mogol-keizer Shah Jahan voor zijn geliefde vrouw Mumtaz. En een van de 21 miniaturen van deze heerser getekend door Rembrandt. Beide tekenaars streven naar perfectie, een verlangen dat overal in de wereld te vinden is; ongrijpbare schoonheid. Het is als de liefde zelf en wekt een zwijgzaam ontzag, volgens Naema Tahir. Vervolgens legt ze uit dat keizer Akar, de grootvader van Shah Jahan, ontmoetingen organiseerde tussen mensen van verschillende religies , die dan met elkaar in gesprek gingen. Deze gesprekken leverden begrip en verdraagzaamheid op. Naema ziet daarin de Gulden Regel van hoe we met elkaar om moeten gaan: Behandel de vreemde zoals je zelf behandeld wilt worden. Het is de edelste uiting van het streven naar perfectie dat ons verbindt.

Stephan Sanders is in 1961 geboren, werd afgestaan door zijn moeder en geadopteerd door de familie Sanders. Hij heeft filosofie en politieke wetenschappen gestudeerd.
Voor hem geldt o.a. de tekst ‘het christendom gedijt bij de meest onmogelijke adopties’. Als kind was hij vertrouwd met de kinderbijbel. Het verhaal van de verloren zoon greep hem aan. De oudste zoon die niet geëerd wordt voor zijn trouw en de jongste zoon, die bij terugkeer na een wild en goddeloos leven een feestmaal krijgt. Later leert hij de psychologische kant ervan te zien. Liefde en barmhartigheid gaan vóór de letter van de wet en de gerechtigheid.
Voor het christendom geldt: wie berouw toont, moet altijd weer worden aangenomen. Dit verhaal van de verloren zoon gaat minder over wat mensen beweegt als wel om hun daden. De vaderlijke barmhartigheid is wat de zoon uiteindelijk weer wacht. Aldus Sanders.
Misschien wel de uiterste ‘vrijheid en verdraagzaamheid’.

gepubliceerd op 15 september 2026